sychtaDuzyUrodził się 21 marca 1907 roku w wielodzietnej rodzinie kaszubskiej zamieszkałej we wsi Puzdrowo w powiecie kartuskim. Był siódmym z kolei, spośród czternaściorga dzieci Anny i Jana Sychtów. W rodzinnej wsi ukończył czteroletnią szkołę podstawową, w której lekcje odbywały się w języku niemieckim. Dalsze nauki pobierał w gimnazjum w Gdańsku, a następnie w Wejherowie. W gimnazjum gdańskim podobnie jak w szkole podstawowej językiem wykładowym był niemiecki i to spowodowało zapewne podjęcie przez rodziców Bernarda decyzji o przeniesieniu go do polskojęzycznego gimnazjum wejherowskiego. Tam przyszły znawca kaszubszczyzny i kociewszczyzny powtarzał klasę trzecią (z powodu niedostatecznej znajomości języka polskiego). Siła woli i chęć zdobycia wykształcenia sprawiły, że młody Bernard w krótkim czasie przyswoił sobie język polski w stopniu wręcz doskonałym. Po maturze, którą zdał w 1927 roku rozpoczął studia w seminarium duchownym w Pelplinie. Święcenia kapłańskie otrzymał 17 grudnia 1932 roku. Był wikariuszem w Świeciu, pełniąc zarazem funkcję kapelana tutejszego szpitala psychiatrycznego i prefekta szkoły powszechnej. Podobnie funkcję kapelana szpitala psychiatrycznego pełnił w swojej następnej parafii – Kocborowie.

   Wzrastające zainteresowanie funkcjonariuszy nazistowskich jego osobą powoduje, że okupację niemiecką ks. Bernard spędza w ukryciu pierwotnie w Kocborowie u pp. Bilikiewiczów, a od 1941 roku we wsi Osie, niedaleko Świecia. Czasu tego nie marnuje – zbiera materiały do swoich utworów scenicznych i naukowych, prowadzi badania etnograficzne. Wierzy w odzyskanie niepodległości i pracuje nad ocaleniem kultury regionalnej przed zgermanizowaniem.

   Po wojnie, w 1947 roku broni na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu pracę doktorską. W tymże roku zostaje proboszczem parafii katedralnej w Pelplinie. W seminarium duchownym wykłada psychiatrię duszpasterską, co uznać można za dowód uznania dla jego wiedzy w tym zakresie, zdobytej w czasie pracy w szpitalach psychiatrycznych w Świeciu i Kocborowie. W 1964 roku otrzymuje godność kanonika Kapituły Katedralnej Chełmińskiej. W Pelplinie mieszkał i pracował do końca życia.

   Zmarł w Akademii Medycznej w Gdańsku 25 listopada 1982 roku.

   Talent literacki przejawiał ks. Bernard Sychta już w gimnazjum. W 1925 roku w Wejherowie wystawiono jego pierwsze widowisko pt. Szopka kaszubska. Po nim pojawiają sie następne utwory. Dwudziestolecie międzywojenne zaowocowało w twórczości ks. Sychty utworami: We gwiözdkę, Gwiözdka ze Gduńska, Duchy w klasztorze, Śpiące wojsko, Hanka sę żeni, Dziewczę i miedza orazBudzeta spiącech. Ten ostatni utwór został wydany w ilości 10 tysięcy egzemplarzy, przy czym cały nakład został publicznie spalony przez niemieckich okupantów na rynku w Wejherowie. Rękopis Duchów w klasztorze, nigdy nie wydanych drukiem autor osobiście spalił, by nie wpadł w ręce niemieckie.

   Po II wojnie światowej ks. Bernard Sychta wydał dalsze utwory jak np. Ostatnio gwiozdka Mestwina, Przebudzenie, Wesele kociewskie, Genezis kaszubska Z beksem jadą.

   Większość z tych utworów pisana jest autentyczną gwarą kaszubską i kociewską. Odnoszą się one do folkloru i zwyczajów pomorskich, co zresztą sam autor podkreśla i uznaje za jedną z najważniejszych przyczyn ich napisania. W teksty swoich utworów patron świeckich Szkół Katolickich wplótł autentyczne pieśni, przysłowia, podania i legendy, które miał możność zasłyszeć. Daje w nich czytelnikowi pełne opisy strojów i obyczajów regionalnych, a także obszerne przypisy wyjaśniające znaczenie mniej znanych słów oraz zasady wymowy głosek. Talent literacki i poetycki w twórczości księdza Sychty służy pokazaniu etnograficznych cech regionu oraz ludowych obrzędów i zwyczajów. Widoczne jest to w kompozycji utworów oraz w sposobie konstruowania dialogów. Czytając teksty pisane po kaszubsku i kociewsku dostrzegalna staje się ogromna więź tych języków z językiem staropolskim.

   Dramat nie był jedyną formą literackiej działalności Bernarda Sychty. Pisał pieśni religijne, które wydane zostały w formie śpiewnika. Próbował też swoich sił jako nowelista (znana jest jednak tylko jedna nowela autorstwa B. Sychty Szkódnica).

   W nie mniejszym stopniu jak talent literacki również uzdolnienia plastyczne posłużyły ks. Bernardowi Sychcie do uwiecznienia jego ulubionego regionu. Twórczość plastyczna jest obecna w życiu ks. Bernarda przez cały czas. Pierwsze grafiki tworzył już w latach 20-tych. Wielką pasją patrona naszych szkół było malarstwo – na kilkudziesięciu pastelach, akwarelach i grafikach odnaleźć można ulubione miejsca i zakątki autora. Z kolei talent karykaturzysty pozwala spojrzeć z perspektywy ks. Sychty na jego znajomych i przyjaciół oraz – dzięki autoportretom – na niego samego.

   Obok twórczości artystycznej ks. Bernard Sychta był również wybitnym uczonym. Wspomniane wyżej ukazywanie regionalnej kultury przez pryzmat sztuk teatralnych czy utworów literackich i poetyckich nie było przypadkowe – było efektem dogłębnych i szczegółowych badań naukowych. Już w 1959 roku ks. Sychta wymieniany jest wśród największych folklorystów pomorskich. W czasopismach naukowych wymieniany jest jako „znany i ceniony etnograf i dialektolog”, przy czym nie ukrywa się w nich jego stanu duchownego. Świadczy to o autentycznym i trudnym do podważenia już wówczas autorytecie naukowym Patrona Szkół Katolickich.

   Bernard Sychta zebrał 138 kociewskich zagadek, które nie tylko uporządkował tematycznie le również wskazał na cechy specyficznie kociewskie, jak również i te łączące je z zagadkami kaszubskimi.

   Jego największymi dziełami naukowymi były bez wątpienia słowniki: kaszubski (efekt ponad trzydziestoletnich badań) i kociewski. Oba te słowniki opracował samodzielnie, korzystając jedynie z pomocy swojej siostrzenicy, pełniącej rolę sekretarki. Stworzenie tych dzieł wymagało ogromnej pracy. Tylko w latach międzywojennych zapisał około 15 tysięcy stron informacjami zawierającymi słownictwo kaszubskie, kociewskie i borowiackie. Swoje opus vitae kontynuował przez całe życie. Ta żmudna praca zaowocowała powstaniem kompendium językowego mieszkańców Pomorza. Praca wykonana przez Bernarda Sychtę samodzielnie, normalnie wykonywana jest przez całe zespoły badaczy, wspieranych przez zamożne instytuty.

   Wyjątkowość Słownika gwar kaszubskich na tle kultury ludowej i Słownika kociewskiego na tle kultury ludowej polega nie tylko na ogromnej ilości słów w nich ujętych ale również na oryginalnej koncepcji przyjętej przez autora przy ich powstawaniu. Ks. Sychta „zbierał” słowa i wyrażenia gwarowe osobiście, rozmawiając z rodowitymi Kaszubami i Kociewiakami w trakcie swoich wędrówek i podroży po regionie. W pierwszej części swego słownika kaszubszczyzny pisze „zaczynałem zwykle pytanie od biedronki...” - wg słownika słowo „biedronka” ma w mowie Kaszubów około osiemdziesięciu synonimów. Ks. Sychta, będąc rodowitym Kaszubem łatwo zdobywał zaufanie swoich rozmówców, pozyskując dzięki temu wiele informacji dotyczących słownictwa, zwyczajów i obrzędów miejscowych. W taki sposób poznawał również piosenki i wiersze ludowe.

   Słowniki gwarowe, zdaniem ks. Sychty powinny być nie tylko spisem wyrazów. Powinny one stać się encyklopedią kultury regionalnej. Takie założenie spowodowało, iż obok słowa w języku kaszubskim czy kociewskim występuje nie tylko jego odpowiednik ogólnopolski ale także pełny opis znaczenia wyrazu (dzięki takiej metodzie opracowywania haseł w słownikach, poznać możemy m.in. obszernie opisane miejscowe wierzenia, zwyczaje i obrzędy związane z pieniądzem czy upiorami). Często, by zilustrować znacznie słowa zamieszczone zostały przysłowia, zwroty, krótkie opowiastki lub zagadki, co pozwala czytelnikom na zrozumienie znaczenia wyrazu poprzez kontekst w jakim może być użyty. Taki sposób skonstruowania słowników spowodował, że stały się one cennym źródłem wiedzy nie tylko dla językoznawców ale także dla etnografów i folklorystów. Istotną pobudką do stworzenia obu tych kompendiów językowych była też u autora chęć przeciwstawienia się tezom o niemieckim pochodzeniu gwar kaszubskiej i kociewskiej. Szkoda, że te imponujące dzieła zostały wydane tylko raz – pomimo swego fundamentalnego znaczenia dla badaczy, studentów i miłośników kultury regionalnej. Dziękisłownikom ks. Sychty powstawać może pełniejszy obraz dawnych obyczajów, można precyzyjniej opisać tryb życia dawnych Pomorzan. Znając ich język rzetelniej poznajemy ich samych.

   Już w latach pięćdziesiątych XX wieku, w czasie gdy ks. Sychta był w pełni sił twórczych a Jego dzieła dopiero zaczynały „żyć” stawiano go na równi z innymi księżmi – naukowcami i pisarzami: Długoszem, Konarskim, Krasickim, Kołłątajem i Staszicem. Dziś jego pozycja w tym gronie jest z pewnością nie do podważenia. Nie dziwi więc fakt, że w uznaniu wybitnych zasług dla poznania i utrwalenia gwar i kultury Kociewia i Kaszub Senat Uniwersytetu Gdańskiego uhonorował księdza Bernarda Sychtę doktoratem honoris causa. Dla ks. Bernarda niewątpliwą satysfakcją było też ofiarowanie 7 tomów słownika kaszubskiego, oprawionego w białą skórę i opatrzonego dedykacją Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II w trakcie jego pielgrzymki do Polski w 1979 roku.

   Ksiądz Bernard Sychta stanowi dziś piękny przykład jak wiele może jeden człowiek pozostawić po sobie. Był obdarzony wieloma talentami i żadnego z nich nie zmarnował. Dlatego my dziś możemy być dumni z tego, że jego imieniem nazwane są nasze szkoły.

(oprac. Wojciech Wilkowski)

 

  • Dyskoteka Bajkowo - Andrzejkowa

    Dyskoteka Bajkowo - Andrzejkowa W katolickiej szkole podstawowej Dyskoteka Bajkowo - Andrzejkowa odbyła się 28.11.2018 r. Na dyskotece bajkowo-andrzej...
  • Dzień Zwierząt

    W naszej szkole dość szczególnie obchodzi się Dzień Zwierząt. Polega on na tym, że ten, kto przebierze się za zwierzątko lub będzie miał motyw zwierzę...
  • Sprzątanie Świata 2018

    Dnia 21.09.2018r. po raz kolejny odbyła się akcja Sprzątanie Świata. Uczniowie naszej szkoły z wielkim zapałem wzięli w niej udział, od najmłodszych k...
  • Ogród Pokoleń

    20 września uczennice klasy VI wzięły udział w projekcie pt. "Ogród Pokoleń", który odbywał się w Domu Pomocy Społecznej w Świeciu.
  • Czwartki Lekkoatletyczne 2018/2019

    We wtorek 18 września wybrani uczniowie z klas IV-VII wzięli udział w kolejnej edycji zawodów: Czwartków Lekkoatletycznych na stadionie Ks Wda Świecie...
  • Warsztaty ABC media

    Uczniowie klas IV- VII Katolickiej Szkoły Podstawowej we wtorek 18 września wybrały się do Ośrodka Kultury Sportu i Rekreacji na warsztaty ABC media....
  • Integracyjne zajęcia wychowania fizycznego

    Uczennice i uczniowie klasy IV i V oraz ich starsze koleżanki z klas gimnazjalnych brali udział w zajęciach integracyjnych przeprowadzonych w ramach l...
  • Integracyjne zajęcia wychowania fizycznego

    Uczennice i uczniowie klasy IV i V oraz ich starsze koleżanki z klas gimnazjalnych brali udział w zajęciach integracyjnych przeprowadzonych w ramach l...
  • Czwartki Lekkoatletyczne

    09 maja odbył się kolejny etap wiosennych Czwartków LA na stadionie Wda Świecie organizowanego przez świecki OKSiR.14 i 22 maja odbędą się kolejne eta...
  • Program edukacyjny „Rodzice i dzieci – powietrze bez śmieci”.

    Uczniowie klasy IIIa Katolickiej Szkoły Podstawowej 27 kwietnia zakończyli realizację ogólnopolskiego programu edukacyjnego Fundacji PGNiG im. Ignaceg...
  • Dzień Ziemi 2018

    Dnia 27 kwietnia w naszej szkole obchodziliśmy Dzień Ziemi 2018. W ramach obchodów tego dnia uczniowie klasy Va przygotowali przedstawienie poświęcone...
  • Uczniowie na biegach przełajowych

    12 kwietnia 2018 roku uczniowie z klasy IIIa: - Sandra Kulikowska - Karol Knapik - Malina Augustyn - Kalinowska - Michał Jodda i z klasy V: - Zuzanna...
  • Dni Kultury ludowej - Etnodizajn

    6 kwietnia uczniowie klasy 5 Katolickiej Szkoły Podstawowej odwiedzili Izbę Regionalną Ziemi Świeckiej w której odbywają się aktualnie Dni Kultury lud...
  • " Przeczytaj tę książkę "

    W naszej szkole w klasach IV - VI odbył się konkurs literacko - plastyczny " Przeczytaj tę książkę ". Chętni uczniowie mieli przygotować plakat zachęc...
  • Egzamin Cambridge

    24 marca 2018 uczniowie naszej szkoły przystąpili do egzaminu Cambridge z j. angielskiego. Dzieci dzielnie wykazywały się swoimi umiejętnościami z zak...
  • Poszukiwania Wiosny

    20 marca dzieci z klas 1-3 witały wiosnę. Uczniowie razem z nauczycielami wybrali się na spacer. Gra na instrumentach miała wyprosić zimę a radosne ok...
  • Warsztaty plastyczne

    12 marca uczniowie z klas 1-3 wraz z rodzicami konywali kartki wielkanocne podczas Warsztatów Plastycznych.
  • Prelekcja o Żołnierzach Wyklętych

    7 marca uczniowie klasa V Katolickiej Szkoły Podstawowej uczestniczyli w projekcji zorganizowanej przez miasto Świecie, której tematyka dotyczyła Żołn...
  • „Płynie Wisła, płynie...”

    „Płynie Wisła, płynie...” Motyw Wisły był obecny podczas VIII Powiatowego Konkurs Recytatorskiego w dniu 19 października 2017 roku w Katolickiej Szkol...
  • Wicedyrektorzy w naszej szkole

    Wicedyrektorzy w naszej szkole.Przy okazji przeżywania Dnia Edukacji Narodowej informuję, że po przeprowadzniu ankiet wśród grona pedagogicznego i rod...
  • Dyskoteka Bajkowo - Andrzejkowa
    Dyskoteka Bajkowo - Andrzejkowa W katolickiej szkole podstawowej Dyskoteka Bajkowo - Andrzejkowa odbyła się 28.11.2018 r. Na dyskotece bajkowo-andrzej...
  • Akcja "Sprzątanie Świata 2018
    Czy można zrobić coś dobrego dla naszej planety? Można! W piątek 12 października, gimnazjaliści biorąc udział w ogólnopolskiej akcji "Sprzątanie świat...
  • Dzień Zwierząt
    W naszej szkole dość szczególnie obchodzi się Dzień Zwierząt. Polega on na tym, że ten, kto przebierze się za zwierzątko lub będzie miał motyw zwierzę...
  • Bal gimnazjalny
    Około godz. 18 w "Przystani nad Wdą" zgromadzili się uczniowie kl. 3a z osobami towarzyszącymi, rodzicami i zaproszonymi nauczycielami. Na początku cz...
  • "Drogi do niepodległości"
    W ramach obchodów dwudziestolecia powiatu świeckiego wręczono dyplomy zwycięzcom powiatowego konkursu "Drogi do niepodległości". Naszemu uczniowi Konr...
  • Dzień Dziecka 2018
    Dnia 5 czerwca gimnazjaliści z klasy IIa wraz z wychowawczynią udali się na piknik z okazji Dnia Dziecka do Kozłowa. Zorganizowany on został przez pan...
  • Zawody wędkarskie
    7 czerwca odbyły się w Świeciu zawody wędkarskie. Drużyna "Katolika" w składzie: Dawid Kufel, Kacper Ratkowski, Przemysław Pawella pod opieką p. Tomas...
  • Oda do radości
    Nasi gimnazjaliści dnia 9 maja wspólnie z mieszkańcami Świecia odśpiewali „Odę do radości”, w słonecznej, radosnej atmosferze budującej poczucie wspól...
  • Dzień Książki – "Balladynia"?
    W dniu 25 kwietnia w Szkolnej Bibliotece w Katoliku, odbył się Międzynarodowy Dzień Książki. Z tej okazji nauczyciel bibliotekarz przygotował wystawę...
  • Festiwal zawodów związany z realizacją programu Erasmus+
    Klasa 3a we wtorek, 24 kwietnia 2018 r. wybrała się na Zamek w Świeciu by poznać ofertę edukacyjną Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Świeciu. Większo...
  • Słowiańska Baśń
    W ramach Dnia Kultury Ludowej w Izbie Regionalnej im. Ziemi Świeckiej, gimnazjaliści wzięli udział w prelekcji pt. „Słowiańska Baśń”. Poprowadziła ją...
  • Promocja Czerwonego w Katoliku
    Naszą szkołę odwiedziły osoby z I LO im. Floriana Ceynowy (nauczycielka Monika Błachowicz, uczennice - absolwentki Katolika - Amelia Czwojdrak, Anna G...
  • Światowy Dzień Autyzmu
    "Autyzm to nie koniec świata. To po prostu inny świat". Dzień 2 kwietnia został uznany przez państwa członkowskie Organizacji Narodów Zjednoczonych ja...
  • Rekolekcje Wielkopostne
    22 i 23 marca uczniowie z klas 1-3 i 4-6 wzięli udział w rekolekcjach. Organizatorami byli: s. Jolanta Brandyk oraz ks. Łukasz Wisiecki wraz z zespołe...
  • Wielkanocne Babki
    28 marca w szkole odbyły się "babki wielkanocne". Z tej okazji każda klasa musiała przygotować zadanie oraz nagrody dla pozostałych. Pomysłów i zadań...
  • Tłusty Czwartek
    Wizyta Babci Pączko Jadzi Tradycyjnie przed feriami Katolik odwiedziła Babcia Pączko Jadzia, która wraz z asystentem rozdawała grzecznym gzubom (dziec...
  • Kiermasz Naleśników
    Sekcja charytatywna SU po raz drugi zorganizowała słodki kiermasz. Sprzedawano kilka rodzajów naleśników z np. nutellą, dżemem, toffi i bitą śmietaną....
  • Dzień Kociewia w Katoliku- 2018
    Z okazji Światowego Dnia Kociewia odbyło się przedstawienie. Na początku wystąpił chór „Katolickie Nutki”. W jego wykonaniu mogliśmy usłyszeć piosenkę...
  • Wdecki Park Krajobrazowy w Szkole Katolickiej
    Katolicka Szkoła Podstawowa i Katolickie Gimnazjum 12 marca gościło w swoich progach osoby zajmujące się na codzień Wdeckim Parkiem Krajobrazowym. Ucz...
  • Skra Ormuzdowa
    Skra Ormuzdowa Polonistka i regionalistka Joanna Biniecka z Katolickiej Szkoły Podstawowej w Świeciu otrzymała "Skrę Ormuzdową 2017" za pasję w pracy...